راه پيدا كردند ، با سؤالات عميق روبه‌رو شد ، جهان علم او را شناخت ، سؤالاتى به حضورش آمد ، كم‌كم دست به قلم كرده و تفسير كبير الميزان را نوشت ، از يك طرف ، و از سوى ديگر مسائل عميق فلسفى را تدوين كرد ، پس روحش پيروى از مكتب قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً « 1 » است « 2 » . * چكيده و نمودى از چند رسالهء دوران خسارت « * » نمودى از چند رسالهء مخطوط آن عظيم راحل الى اللّه چون دسته گلى دماغ پرور به دوستداران معارف الهى اهداء مىگردد : 1 - رساله ولايت موضوع اين رساله ؛ ولاية اللّه تعالى ، كه كمال حقيقى انسان و غرض نهايى شرائع حقه الهى است . اين رساله شريفه مشتمل بر پنج فصل است كه اجمال آن به شرح آتى است . در فصل اول ، براى اين‌كه اثبات كند ، ظواهر و صور شرايع حقه ، داراى اسرار و حقايقى است ، موجودات را به دو قسم حقيقى و اعتبارى تقسيم فرمود ، به اين تقرير كه : چنان‌چه مفهوم و معنى ذهنى در خارج از ذهن داراى مطابق و مصداق است مانند مفهوم انسان و زمين و نظائر اين‌ها كه در خارج موجودند ، اين‌گونه موجودات را موجودات حقيقى مىگويند و چنان‌چه مفهوم ذهنى با قطع از نظر ،

--> ( 1 ) همان . ( 2 ) پاسدار اسلام ( مجله ) ، شمارهء 1 ، ص 47 ، سال 1360 ، از زبان استاد جوادى آملى [ با اندكى تصرف ] . ( * ) يادنامه مفسر كبير استاد علّامه سيد محمد حسين طباطبايى ، ص 196 - 208 ؛ از بيانات استاد محمّد محمدى گيلانى .